Zakaz trzymania psów na łańcuchu – co warto wiedzieć?

Od połowy 2027 roku w Polsce zacznie obowiązywać całkowity zakaz trzymania psów i kotów na łańcuchu. Nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt, podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego, zastępuje dotychczasowe ograniczenia czasowe jednoznaczną regułą – stałe uwięzienie zniknie, a dla czworonogów przewidziano kojce i wybiegi o ściśle określonych parametrach. Więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule.

Na czym polega nowy zakaz i kogo dotyczy?

Nowelizacja z 3 lipca 2026 roku wprowadza generalny zakaz stałego trzymania psów i kotów na uwięzi. Oznacza to, że zwierzę nie może być stale przywiązane do łańcucha, linki czy innego elementu ograniczającego swobodę ruchu. Przepis obejmuje zarówno tereny wiejskie, jak i miejskie posesje, niezależnie od tego, czy czworonóg przebywa przed domem, za budynkiem gospodarczym czy na otwartej przestrzeni.

Dotychczasowe regulacje z art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt zabraniały jedynie trzymania psa na uwięzi dłużej niż 12 godzin w ciągu doby. W praktyce egzekwowanie tego limitu było jednak problematyczne – trudno było jednoznacznie wykazać, przez ile godzin zwierzę faktycznie pozostawało skrępowane. Nowe rozwiązanie całkowicie zrywa z tą ułomną konstrukcją i definiuje stałe uwięzienie jako niedopuszczalną formę utrzymywania zwierzęcia domowego.

Wyjątkowo zakaz nie obejmuje psów wykorzystywanych do celów specjalnych. Chodzi tu między innymi o zwierzęta służb mundurowych, ratowniczych czy wykorzystywane w działaniach hodowlanych i pasterskich, o ile spełniają one odrębne warunki prawne.

Kojce, budy i wybiegi – jakie warunki trzeba spełnić?

Ustawa wyraźnie oddziela dwie sytuacje: trzymanie psa poza lokalem mieszkalnym na ogrodzonym terenie oraz jego pobyt w kojcu. Jeśli posesja jest ogrodzona, właściciel ma obowiązek zapewnić zwierzęciu stałe, swobodne poruszanie się po tym obszarze. Dopiero gdy teren nie jest ogrodzony, dopuszcza się zastosowanie kojca – czyli zamkniętej przestrzeni, z której pies nie może samodzielnie wyjść.

Wymogi konstrukcyjne kojca

Przepisy formułują minimalne cechy, jakie musi posiadać kojec. Jego powierzchnia powinna umożliwiać swobodne poruszanie się i realizowanie naturalnych potrzeb zwierzęcia – od przeciągania się po zmianę pozycji i eksplorację wyznaczonego obszaru. Całość musi mieć trwałą i stabilną konstrukcję. Co najmniej dwa boki kojca powinny zawierać prześwity przepuszczające światło i gwarantujące swobodny przepływ powietrza, aby nie dochodziło do przegrzewania ani gromadzenia się wilgoci wewnątrz.

Dokładną minimalną powierzchnię kojca, uzależnioną od wielkości psa mierzonej w kłębie, określi minister właściwy do spraw rolnictwa w rozporządzeniu, po zasięgnięciu opinii Głównego Lekarza Weterynarii. Dzięki temu konkretne metraże będą mogły być dostosowane do realiów różnych ras i gabarytów czworonogów, bez narzucania sztywnych wartości w samej ustawie.

Zasady zapewniania ruchu i schronienia

Każdy pies utrzymywany w kojcu musi mieć zapewniony codzienny ruch poza zamknięciem. Jego zakres należy dostosować do wieku psa, stanu zdrowia oraz potrzeb gatunkowych i behawioralnych. Oznacza to, że starszy, spokojniejszy zwierzak może potrzebować krótszych, mniej intensywnych spacerów, podczas gdy młody i energiczny osobnik będzie wymagał znacznie dłuższej aktywności.

Równocześnie ustawa nakłada obowiązek zapewnienia budy. Musi być ona wykonana z drewna lub materiałów drewnopochodnych stanowiących barierę termiczną. Buda powinna mieć izolację cieplną, chronić przed deszczem, wiatrem i mrozem, a jej wielkość – bezpośrednio odpowiadać rozmiarom danego zwierzęcia. Schronienie ma być dostępne przez cały czas, niezależnie od pory dnia i roku.

Podstawowy warunek odróżniający zgodne z prawem przetrzymywanie psa od naruszenia nowych regulacji to stała możliwość swobodnego ruchu – albo na ogrodzonym terenie, albo w odpowiednio przewiewnym i przestronnym kojcu.

Kiedy można czasowo uwiązać zwierzę?

Choć trzymanie na uwięzi w sposób stały zostanie zakazane, przepisy przewidują sytuacje, w których krótkotrwałe przywiązanie psa lub kota jest dozwolone. Każdy taki przypadek musi mieć charakter incydentalny i nie może prowadzić do naruszenia dobrostanu zwierzęcia. Wyjątki te zostały szczegółowo wskazane w nowelizacji:

• transport zwierzęcia, w tym podróż samochodem czy przewóz w odpowiednich klatkach transportowych,
• udział w wystawach, pokazach, szkoleniach i tresurze,
• zabiegi weterynaryjne wymagające czasowego unieruchomienia,
• krótkotrwałe zabezpieczenie zwierzęcia poza miejscem stałego bytowania, na przykład podczas wizyty u rodziny czy prac remontowych,
• sytuacje nagłe, gdy chwilowe przywiązanie zapobiega bezpośredniemu zagrożeniu dla ludzi, innych zwierząt lub mienia, o ile nie ma innej możliwości działania.

W żadnym z tych wyjątków nie można dopuścić do sytuacji, w której zwierzę odczuwa ból, cierpi z powodu upału, mrozu czy długotrwałego stresu. Właściciel ma obowiązek obserwować zachowanie pupila i po ustaniu przyczyny natychmiast przywrócić mu pełną swobodę.

Konsekwencje prawne i kontrole przestrzegania zakazu

Utrzymywanie psa lub kota na łańcuchu niezgodnie z nowymi przepisami będzie traktowane jako wykroczenie. W zależności od skali naruszenia i stopnia cierpienia zwierzęcia, właścicielowi grożą nie tylko mandaty, ale również surowsze środki karne orzekane przez sąd. Wprowadzenie całkowitego zakazu ma przesunąć standard opieki nad zwierzętami domowymi w stronę rozwiązań humanitarnych i trwale wyeliminować praktykę stałego przykuwania.

Rodzaje kar za trzymanie psa na łańcuchu

Wymiar kary zależy od kwalifikacji prawnej czynu. Poniżej zestawiono podstawowe sankcje wynikające z ustawy o ochronie zwierząt, które będą stosowane również po wejściu w życie nowelizacji:

Dodatkowo w postępowaniach dotyczących wykroczeń sąd może orzec przepadek narzędzi użytych do popełnienia czynu, na przykład łańcucha lub nieodpowiedniego kojca. Nawet usiłowanie, podżeganie i pomocnictwo są karalne na tych samych zasadach.

Kto i jak kontroluje przestrzeganie zakazu?

Kontrole warunków bytowych zwierząt mogą prowadzić straże gminne, policja, inspekcja weterynaryjna oraz upoważnieni przedstawiciele organizacji zajmujących się ochroną zwierząt. Działania te są wszczynane zarówno w wyniku zgłoszeń od sąsiadów czy przechodniów, jak i w ramach rutynowych obchodów służb.

W trakcie weryfikacji funkcjonariusze sprawdzają długość łańcucha, stan budy, dostęp do świeżej wody oraz ogólny dobrostan zwierzęcia. Jeśli stwierdzą nieprawidłowości, mogą zobowiązać właściciela do natychmiastowego usunięcia uchybień. W razie rażącego naruszenia dobrostanu decyzję o czasowym odebraniu zwierzęcia może podjąć wójt, burmistrz lub prezydent miasta, przekazując je do schroniska, gospodarstwa rolnego albo azylu.

Coraz więcej zgłoszeń od świadków prowadzi do faktycznych interwencji, co wyraźnie pokazuje, że stare przyzwyczajenia w zakresie trzymania psów na łańcuchu przestają być społecznie akceptowane.

Od kiedy zakaz będzie obowiązywał?

Ustawa została podpisana przez prezydenta 24 lipca 2026 roku i przewiduje wyjątkowo długi, bo aż 12-miesięczny okres przejściowy. Nowe regulacje wejdą zatem w życie w drugiej połowie 2027 roku. Oznacza to, że właściciele mają pełny rok na dostosowanie posesji do wymogów – demontaż łańcuchów, budowę odpowiednich kojców i ewentualne grodzenie terenu.

Okres ten został wprowadzony celowo, aby uniknąć masowych problemów z wykonaniem przepisów i dać czas na zgromadzenie środków na niezbędne inwestycje. Rządzący podkreślali, że pierwotny projekt odrzucony w 2025 roku przez prezydenta Nawrockiego nakładał zbyt restrykcyjne normy, które generowałyby nadmierne koszty. Obecny kształt ustawy jest efektem kompromisu osiągniętego ponad podziałami politycznymi.