Jaki jest wiek emerytalny w Polsce?

Powszechny wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. W praktyce jednak realny moment zakończenia pracy coraz częściej wykracza poza tę granicę, a blisko 880 tysięcy osób łączy już pobieranie świadczenia z dalszym zatrudnieniem. Sprawdź, co dokładnie oznaczają te liczby i dlaczego efektywny wiek emerytalny stale się podnosi.

Aktualny wiek emerytalny według przepisów

Od 1 października 2017 r. obowiązuje art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który ustala granicę wieku na poziomie 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn. Samo osiągnięcie tego wieku nie oznacza automatycznego przejścia na emeryturę – trzeba złożyć wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a prawo to przysługuje osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., które opłacały składki choćby przez jeden dzień.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy mówimy o gwarantowanej emeryturze minimalnej. By ją otrzymać, konieczne jest spełnienie warunków stażowych:

• co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych w przypadku kobiet,
• co najmniej 25 lat dla mężczyzn,
• przy czym okresy nieskładkowe mogą stanowić maksymalnie 1/3 udowodnionego stażu składkowego,
• możliwe jest też sumowanie okresów ubezpieczenia przepracowanych w różnych krajach, np. w Polsce i w Niemczech.

Od tych zasad istnieją wyjątki – wcześniejsze emerytury przewidziano m.in. dla górników, osób pracujących w szczególnych warunkach oraz nauczycieli (na podstawie Karty Nauczyciela).

Efektywny wiek emerytalny – co pokazują dane ZUS

Choć przepisy mówią o 60 i 65 latach, rzeczywisty moment, w którym Polacy kończą pracę, jest już wyższy. Efektywny wiek emerytalny wynosi średnio 65,3 roku dla mężczyzn i 60,7 roku dla kobiet. Według raportu ZUS na koniec 2025 roku aż 879,5 tys. osób z ustalonym prawem do emerytury podlegało ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu, czyli nadal pracowało – na etacie, zleceniu lub w ramach własnej firmy. To wzrost o 53 proc. w porównaniu z końcem 2015 roku, kiedy takich osób było 575,4 tys.

W ciągu dekady liczba pracujących emerytów wzrosła o ponad połowę – z 575,4 tys. do 879,5 tys. pod koniec 2025 roku.

Przeciętny wiek pracującego emeryta sięga 67,8 roku, przy czym kobiety są średnio młodsze (66,6 roku), a mężczyźni starsi (69,5 roku). Najwięcej takich osób mieszka w województwie mazowieckim i śląskim, a najczęściej znajdują zatrudnienie w opiece zdrowotnej, handlu i przetwórstwie przemysłowym.

Dominującą formą zatrudnienia pozostaje umowa o pracę – dotyczy 37 proc. aktywnych seniorów, a 26,4 proc. wykonuje umowę-zlecenie. Jednocześnie blisko 97 proc. z nich przekroczyło już powszechny wiek emerytalny.

Dorabianie czy opóźnienie emerytury – co się bardziej opłaca?

Połączenie świadczenia z pensją daje natychmiastową poprawę domowego budżetu, jednak eksperci ostrzegają przed pułapką tego rozwiązania. Gdy ze względów zdrowotnych dalsza praca stanie się niemożliwa, jedynym źródłem dochodu pozostaje często niska emerytura, a potrzeby finansowe – np. na leczenie – wcale nie maleją.

Krótkoterminowa korzyść, długoterminowe ryzyko

– Model emerytura plus dodatkowa praca sprawia, że nawet skromne świadczenie staje się znośne, bo mamy dwie wypłaty. Kiedy jednak dorabianie się kończy, zostaje niska emerytura – tłumaczy główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich. Dlatego zdecydowanie korzystniejsze może być późniejsze złożenie wniosku o emeryturę, nawet o rok czy dwa lata.

O ile wzrasta świadczenie przy późniejszym przejściu na emeryturę?

Odroczenie momentu pobierania emerytury działa podwójnie: kapitał na koncie w ZUS jest dłużej waloryzowany, a zgromadzoną kwotę dzieli się przez mniejszą liczbę miesięcy. W efekcie każdy dodatkowy rok pracy przed złożeniem wniosku może podnieść przyszłe świadczenie o 12–14 proc.. To znacznie więcej, niż daje samo opłacanie składek po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Rok opóźnienia emerytury podnosi świadczenie o 12–14 proc., podczas gdy dalsze opłacanie składek już po przyznaniu prawa daje symboliczny wzrost.

Z danych wynika, że dodatkowe składki odprowadzane po przejściu na emeryturę zwiększają kapitał w niewielkim stopniu – kluczowe znaczenie ma właśnie odsunięcie momentu pierwszej wypłaty.

Czy wiek emerytalny zostanie podniesiony?

Temat powrotu do wyższego wieku emerytalnego, obowiązującego przed reformą 2017 roku, jest politycznie wyjątkowo trudny i na razie nie ma planów zmian w powszechnym systemie. Częściowym wyjątkiem stała się grupa komorników sądowych – w połowie 2025 roku uchwalono nowelizację, która podnosi granicę odwołania ze stanowiska z 65 do 70 lat, zrównując ich z sędziami, prokuratorami czy notariuszami.

Mimo że zmiana dotyczy wąskiej grupy zawodowej, odzwierciedla presję demograficzną. W 2024 roku dotacja budżetowa do ZUS wyniosła 64,7 mld zł, a cały Fundusz Ubezpieczeń Społecznych wydał na świadczenia ponad 418 mld zł. Im więcej osób pracuje dłużej, tym później system musi wypłacać emerytury i tym więcej składek trafia do funduszu.

Demograficzne wyzwania a przyszłość świadczeń

Prognozy GUS nie pozostawiają złudzeń – społeczeństwo szybko się starzeje. Pod koniec 2023 roku osoby w wieku co najmniej 60 lat stanowiły 26,3 proc. populacji, a do 2060 roku udział ten ma wzrosnąć do 38,3 proc., czyli 11,9 mln mieszkańców. Jednocześnie liczba osób w wieku produkcyjnym skurczy się nawet o 40 proc., co oznacza, że coraz mniej pracujących będzie opłacać składki na coraz liczniejszą grupę emerytów.

Do 2060 roku liczba seniorów w Polsce osiągnie 11,9 mln, a ich udział w populacji wzrośnie do 38,3 proc., podczas gdy liczba osób w wieku produkcyjnym spadnie o około 40 proc.

To właśnie te liczby powodują, że debata o przesuwaniu wieku emerytalnego – nawet jeśli dziś nieobecna w politycznej agendzie – prędzej czy później powróci.